สมเด็จพระชนกาธิบดี (ทองดี) แห่งรัชกาลที่ ๑

                เมื่อสมเด็จพระพุทธเจ้าเสือทรงประชวรหนักเมื่อ พ.ศ. ๒๒๕๑ พระองค์ทรงพิโรธสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าเพชร กรมพระราชวังบวรสถานมงคล จึงเวนราชสมบัติให้กับสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอเจ้าฟ้าพร พระบัณฑูรน้อย แต่พระอนุชาธิราชนั้นยอมถวายราชสมบัติให้พระเชษฐาครองราชย์ ครั้นเมื่อสมเด็จพระเจ้าเสือสวรรคตใน พ.ศ. ๒๒๕๑

                สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าเพชร จึงได้ครองราชย์สมบัติเป็นกษัตริย์ทรงพระนามว่า “สมเด็จพระภูมินทราชา” แต่คนทั่วไปเรียก “สมเด็จพระเจ้าท้ายสระ” เนื่องจากพระองค์ทรงประทับอยู่พระที่นั่งที่ตั้งอยู่ท้ายสระ ดังนั้น จมื่นมหาสนิท (ทองคำ) ที่ตั้งบ้านเรือนอยู่บ้านสะแกกรังด้วยเหตุที่จมื่นมหาสนิทนั้นเป็นบุคคลที่มีความดีความชอบในการสนับสนุนให้ขึ้นครองราชย์ จึงได้รับแต่งตั้งเป็นพระราชนกูล (บางแห่งเขียนพระยาราชนิกูล) ปลัดทูลฉลองกรมมหาดไทย)

                ดังนั้นครอบครัวนี้จึงได้ย้ายจากบ้านสะแกกรัง (ตำบลในเขตเมืองอุทัยธานี) ไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่กรุงศรีอยุธยา ตรงเหนือป้อมเพชร จนมีบุตรธิดาเป็นครอบครัวใหญ่แถวบริเวณวัดสุวรรณดาราม

                ขณะที่พระราชนกูล (ทองคำ) อยู่ที่บ้านสะแกกรังนั้น ภรรยาให้กำเนิดบุตรชายคนโตชื่อ “ทองดี” มีความปรากฏเป็นหลักฐานในพระราชหัตเลขาของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ทรงมีถึง เซอร์ จอห์น เบาริ่ง ในหนังสือ THE KINGDOM AND PEOPLE มีความแปล ดังนี้

                “ผู้ซึ่งเป็นพระมหาชนกแห่งปฐมกษัตริย์ราชวงศ์จักรี และเป็นพระอัยกาของพระบิดาแห่งกษัตริย์องค์ปัจจุบัน (คือ ตัวข้าพเจ้าเอง) ของประเทศสยาม เป็นราชโอรสอันสูงศักดิ์ของราชวงศ์ที่สืบเชื้อสายมาจากตระกูลขุนนาง กระทรวงต่างประเทศ ซึ่งได้ย้ายถิ่นฐานมาอยู่ที่กรุงศรีอยุธยา และต่อมาได้ย้ายถิ่นฐานมาอยู่ที่บ้านสะแกกรัง อันเป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ ที่ตั้งอยู่บนฝั่งแม่น้ำ อันเป็นสาขาของแม่น้ำใหญ่เชื่อมอาณาเขตติดต่อภาคเหนือและภาคใต้ของประเทศสยาม ประมาณเส้นรุ้ง ๑๓ “๑๕” ๓๐ เหนือ ดูจะกว่าบ้างเล็กน้อย เส้นแวง ๙๙ “๙๐” ตะวันออก เล่ากันว่าบุคคลผู้มีความสำคัญได้ถือกำเนิดที่นี่ และกลายเป็นผู้มีความรู้ความสามารถเป็นพิเศษของราชวงศ์สยามที่มาจากหมู่บ้านสะแกกรัง สู่กรุงศรีอยุธยา...”

                บุคคลผู้มีความสำคัญถือกำเนิดที่บ้านสะแกกรังตามหลักฐานนี้ชื่อทองดี ก็คือสมเด็จพระปฐมบรมมหาราชชนกนาถ (ทองดี) ผู้ซึ่งเป็นพระชนกนาถของต้นราชวงศ์จักรีนั่นเอง

                “นายทองดี” บุตรชายคนโตของพระยาราชนกูล (ทองคำ) ผู้นี้เกิดที่บ้านสะแกกรัง แขวงเมืองอุทัยธานี ต่อมาบิดาได้นำตัวไปรับราชการอยู่ด้วยที่กรมมหาดไทย โดยช่วยงานอยู่กับตนในแผ่นดินของสมเด็จพระเจ้าพระบรมโกษฐ์ พ.ศ. ๒๒๗๕-๒๓๑๐) ในที่สุดได้รับตำแหน่งเป็น “หลวงพินิจอักษร” เสมียนตรากรมมหาดไทย

                ต่อมาหลวงพอนิจอักษรอายุได้ ๒๐ ปีจึงอุปสมบทเป็นพระภิกษุ เมื่อลาสิกขาบทแล้วพระราชนุกูล (ทองคำ) จึงได้สู่ขอ “ดาวเรือง” (บางแห่งว่าชื่อ “หยก”) หลานสาวของพระยาอภัยราชา สมุหนายกว่าราชการแผ่นดินในกรุงศรีอยุธยาให้แต่งงานอยู่กินตามประเพณีหลวงพินิจอักษร (ทองดี) นั้นต่อมาได้รับแต่งตั้งเป็นพระอักษรสุนทรศาวตร์ เสมียนตรมกรมมหาดไทย มีหน้าที่ร่างพระราชสาสน์ตราต่าง ๆ ของพระมหากษัตริย์และรักษาพระราชลัญจกรอันเป็นตราประจำแผ่นดิน

                เจ้าคุณพระอักษรสุนทรศาสตร์ (ทองดี) และคุณนายดาวเรืองได้ตั้งบ้านเรือนอยู่ภายในกำแพง ตรงกันข้ามกับป้อมเพชรด้านหลังนั้น ปรากฏว่าได้เป็นที่รักใคร่ของคนทั่วไป เมื่อมีฐานะดีขึ้น จึงได้ถวายที่ดินสร้างวัดชื่อวัดทอง ต่อมาเปลี่ยนเป็น วัดสุวรรณดาราม นัยว่ามีความหมาย ทองดี กับดาวเรือง) ไว้ใกล้ ๆ บ้านและถือเป็นวัดประจำตระกูลตามคดีโบราณที่นิยมสร้างวัดให้ลูกหลานไปวิ่งเล่นและใช้ทำบุญในหมู่ญาติที่รวมตัวกันเป็นชุมชนใหญ่

                คุณนายดาวเรืองภรรยาของพระอักษรสุนทรศาสตร์ ได้มีบุตรคนแรกเป็นหญิงชื่อสา คนที่สองเป็นบุตรชายชื่อราม และบุตรคนที่สามเป็นหญิงชื่อแก้ว

                ครั้นเมื่อ พ.ศ. ๒๒๗๙ คุณนายดาวเรืองได้ตั้งครรภ์บุตรคนที่สี่ พอเวลาครรภ์แก่จวนใกล้คลอดนั้น พระภิกษุเจ้าฟ้านเรนทร์ กรมขุนสุเรนทร์พิทักษ์ พระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าท้ายสระ ซึ่งเสด็จออกทรงผนวชได้เสด็จมาเยี่ยม และได้ทำน้ำมนต์สะเดาะเคราะห์ให้นางคลอดบุตรง่าย ครั้นถึงวันพุธ เดือน ๔ แรม ๕ ค่ำ ปีมะโรงตรงกับวันพุธที่ ๒๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๒๗๙ คุณนายดาวเรืองได้คลอดบุตรเป็นชาย ในครั้งนั้นพระภิกษุเจ้าฟ้านเรนทร์ กรมขุนสุเรนทร์พิทักษ์ ทรงฉีกชายสบงผูกคอเด็กให้เป็นมงคล บุตรชายคนที่สี่นี้พระอักษรสุนทรศาสตร์ตั้งชื่อว่า “ทองด้วง”