ลักษณะของการใช้ตัวหนังสือเป็นแนวทางในการเรียนรู้เรื่องชนชาติไทยหลายเผ่าพันธุ์แล้วสามารถจะแบ่งออกเป็น(1)

                1.             ชนชาติไทยที่มีหนังสือใช้

                                1.1           ชนชาติไทยที่ใช้ตัวหนังสือขอม (เขมร) และหนังสือไทย คือ ไทยที่เป็นชนชาติ

                                                ปัจจุบันนี้

                                1.2           ชนชาติไทยที่ใช้ตัวหนังสือไทยเหนือ เรียกว่า หนังลือ ยวน (โยนก หรือ ลาว

                                                เชียงใหม่) แยกออกเป็น ๕ ประเภท คือ

                                                1.2.1        ไทยเหนือในไทย

                                                1.2.2        ลาวตะวันออกในแดนฝรั่งเศส

                                                1.2.3        พวกเขินในแคว้นเชียงตุงของอังกฤษ

                                                1.2.4        พวกลื้อซึ่งอยู่ในแถบตะวันออกของแคว้นเชียงตุงและแคว้นสิบสองปันนาในมณฑลยูนนานของจีนและในตำบลที่ติดต่อกับแคว้นลาวของฝรั่งเศส

                                                1.2.5        พวกไทยเหนือแห่งเมืองบ่อ จีนเรียกว่า ไวยวน (WEI YUAN) อยู่ทางตะวันตกในมณฑลยูนนานและตลอดออกไปจดลุ่มน้ำสาละวิน พวกไทยเหนือนี้รวมพวกไทยเลม (TAI-LEM) และไทยอื่นๆ ซึ่งอยู่ตอนตะวันออกของลุ่มแม่น้ำสาละวินในพม่า และใช้หนังสือยวนด้วย

                                1.3           ชนชาติไทยที่ใช้หนังสือลาวตะวันออก กล่าวในแคว้นลาวของฝรั่งเศส ซึ่งนิยมใช้

                                                ในงานธุรกิจทั่วไป และใช้หนังสือยวนในทางพุทธศาสนา

                                1.4           ชาติไทยที่ใช้หนังสือไทยเหนือ อยู่ในดินแดนจีน เพื่อกิจการธุรกิจ และใช้หนังลือยวน (YUAN  - SCRIPT) ในทางพุทธศาสนา บางทีก็ใช้หนังสือไทยเหนือตลอดไปจนถึงพวกชนชาติไทยที่อยู่แถบตะวันตกของลุ่มแม่น้ำสาละวินด้วย

                                1.5           ชนชาติไทยที่ใช้หนังสือเงี้ยว  ซึ่งมีลักษณะคล้ายหนังสือลาวตะวันออกและคล้ายหนังสือไทยเหนือที่ใช้ในกิจธุระต่าง ๆ นอกจากนี้ยั้งใช้หนังสือพม่าด้วย  นิยมใช้หนังสือเงี้ยวในทางศาสนา

                                1.6           ชนชาติไทยที่ใช้หนังสือคำรี่  หรือ  ไทยคำตี่  (TAI  KHAMTI)  เป็นพวกไทยที่อยู่ตอนเหนือของประเทศพม่า

                                1.7           ชนชาติไทยที่ใช้หนังสืออาหม  เรียก  ไทยอาหม (TAI  AHOM) อยู่ในแคว้นอัสสัม  ในประเทศอินเดีย

                                1.8           ชนชาติไทยที่ใช้หนังสือไทยดำ  เรียกไทยดำ  (TAI-DAM)  และไทยขาว  (TAI-KHAO)  อยู่ในแคว้นตังเกี๋ยและตลอดขึ้นไปจนถึงพวกไทยที่อยู่ในมณฑลยูนนานของจีน

                2.             ชนชาติไทยที่ไม่มีหนังสือใช้

                                2.1           ไทยนำ  (TAI-NAM)  เป็นชนชาติไทยที่มีมากอยู่ทางตอนเหนือของลุ่มแม่น้ำดำและลุ่มแม่น้ำ    แดง ในมณฑลยูนนาน  ชาวจีนเรียกว่า  ไทยน้ำ  (WATER TAI)  และตั้งบ้านเรือนอยู่ตามฝั่งแม่น้ำ

                                2.2           ไทยลาย (TAI  LAI  or  STRIPED  TAI)  เป็นชนชาติไทยที่จีนเรียกเฉพาะ  เพราะเหตุที่หญิงไทยนุ่งผ้าถุงเป็นลายยาว ๆ ขวางตามตัว  และแต่งตัวคล้ายยวน  เขิน  และลื้อ  แต่ผ้าถุงที่           นุ่งสั้นกว่า ไทยลายตั้งบ้านเรือนอยู่ริมฝั่งแม่น้ำ

                                2.3           ไทยหลวง  (TAI   LONG  or  LUANG)  เป็นชนชาติไทยที่เรียกว่า  ผู้ไทย (PU-TAI)  อยู่ทางตะวันออกในมณฑลยูนนานและจังหวัดกวางนาน

                                2.4           คนไทย  (KON-YAI) เป็นชนชาติไทยที่มีรูปร่างเล็กกว่าชนชาติไทยอื่น ๆ ทั้งหมด จีนเรียกคนใหญ่  (BIG  PEOPLE)  เป็นการเยาะเย้ย  อาศัยอยู่แถบเดียวกับไทยหลวง 

                                2.5           ไทยย้อย  (TAI-YOI) อยู่เป็นจำนวนมากทางแควแยกของแม่น้ำตะวันตก  (WEST  RIVER)        ในมณฑลไกวเจา

                                2.6           ไทยโท้  (TAI-TO)  อยู่ในมณฑลไกวเจาประเทศตังเกี๋ย  และแถบตะวันตกในมณฑลกวางซีคำพูดของไทยโท้ต่างกับภาษาไทยมาก

                                2.7           ไทยนุง  (TAI-NUNG) คำว่าโท้  และนุง  เป็นคำจีนที่ใช้เรียกไทยพวกนี้  โท้หรือทู  หมายถึง     ที่ดอนหรือบนบก  ใช้เรียกชนชาติไทยที่อยู่ในมณฑลไกวเจากวางซีและตังเกี๋ยตอนเหนือ  ซึ่ง        ถือว่าเป็นชนพื้นเมืองของถิ่นนี้   นุง หรือ  นั้ง  (NUNG  หมายถึง  คนที่ใช้เรียกชาวนา)

                                2.8           ซอง (CHAWGN)  ชนชาติไทยที่อยู่ทางแถบตะวันออกในมณฑลกวางซี  (KWANG SI)  ชาวพื้นเมืองเรียก  ซอง  มีลักษณะคล้ายกับไทยโท้  หรือไทยมุง

                                2.9           ไทยซุง  (CHUNG-TAI)  เป็นชนชาติไทยที่อยู่ในมณฑลไกวเจา  อาจจะเรียกเพี้ยนมาจากไทยนุง

                                2.10         ไทยจีน  (CHIN-TAI) หรือไทยยางสี  (YANGTZE-TAI)  เป็นชนชาติไทยที่อยู่ตามแบบลุ่มน้ำยางสีตอนเหนือในมณฑลยูนนาน