สรุปแล้วชุมชนเมืองในอาณาจักรทวราวดีนั้น มีการตั้งบ้านเมืองอยู่ในทุกภาคของดินแดนสุวรรณภูมิ เช่น

ชุมชนเมืองสมัยทวาราวดีในภาคเหนือนั้น มีเมืองจันเสน(อยู่ที่ตำบลจันเสน อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์ ลุ่มแม่น้ำลพบุรี) เมืองบึงโคกช้าง (อยู่ในตำบลไผ่เขียว อำเภอสว่างอารมณ์จังหวัดอุทัยธานีในแควตากแดด ลุ่มแม่น้ำสะแกกรัง)เมืองศรีเทพ (ที่จังหวัดเพชรบูรณ์ ลุ่มแม่น้ำป่าสัก) เมืองหริภุญชัย (ที่จังหวัดลำพูนในลุ่มแม่น้ำปิง) และเมืองบน (อยู่ที่ อำเภอพยุหคิรี จังหวัดนครสวรรค์ ในลุ่มน้ำเจ้าพระยา)

ชุมชนเมืองสมัยทวาราวดีที่ในภาคตะวันออก มีเมืองโบราณสมัยทวาราวดี อายุราวพุทธศตวรรษที ๑๑ – ๑๘ อยู่ที่เมืองพระรถ (อยู่ตำบลหน้าพระธาตุ อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ซึ่งพบถ้วยเปอร์เซียสีฟ้า) มีถนนโบราณติดต่อกับเมืองศรีพะโล ซึ่งเป็นเมืองท่าสมัยพุทธศตวรรษที่ ๑๕ – ๒๑ (อยู่ตำบลหนองไม้แดง อำเภอเมืองชลบุรี ลุ่มแม่น้ำบางปะกง) ซึ่งพบถ้วยจีนและญี่ปุ่นจากเตาอะริตะแบบอิมาริอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๒๒ และติดต่อถึงเมืองสมัยทวาราวดีที่อยู่ใกล้เคียงกันเช่นเมือง ศรีมโหสถ (ที่อำเภอปีป จังหวัดปราจีนบุรี )เมืองดงละคร(ที่นครนายก) เมืองท้าวอุทัย และบ้านคูเมือง (จังหวัดฉะเชิงเทรา)

ชุมชนเมืองสมัยทวาราวดีในภาคะวันออกเฉียงเหนือนั้น มีเมืองฟ้าแดดสงยาง หรือฟ้าแดดสูงยาง (ที่อำเภอมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์) ภูพระบาท(ที่อุดรธานี)เมืองโบราณที่พบในอำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย จังหวัดอุบลราชธานี จังหวัดนครพนม จังหวัดสกลนครเมืองเมืองเวียงจันทร์ ประเทศลาว

ส่วนชุมชนเมืองสมัยทวาราวดีในภาคใต้นั้น ปรากฏว่าอิทธิพลของอาณาจักรทวาราวดีนั้นสามารถแพร่ลงไปถึงเมืองไชยยา (สุราษฏร์ธานี) เมืองนครศรีธรรมราช และเมืองยะรัง (ปัตตานี) ของอาณาจักรศรีวิชัยด้วย

สรุปแล้วอาณาจักรทวาราวดีนั้น น่าจะเป็นดินแดนเป็นของบรรพบุรุสของชนชาติมอญโบราณ ที่มีศูนย์กลางอยู่เมืองนครปฐมโบราณ (ลุ่มแม่น้ำท่าจีนหรือนครชัยศรี) กับเมืองอู่ทองและเมืองละโว้ (ลพบุรี) ต่อมาได้ขยายอำนาจขึ้นไปถึงเมืองหริภุญชัยหรือลำพูน มีหลักฐานเล่าไว้ว่า ราว พ.ศ. ๑๑๐๐ พระนางจามเวี ราชธิดาจของเจ้าเมืองลวปุระหรือละโว้ลพบุรี ได้อพยพผู้คนขึ้นไปตั้งเมืองหริภุญชัยที่ลำพูน

ส่วนเมืองนครโบราณนั้นพบว่ามีการสร้างพระปฐมเจดีย์ ซึ่งเชื่อกันว่าบรรจุพระบรมธาตุของพระพุทธเจ้า เมื่อแรกสร้างนั้นเจดีย์องค์นี้มีลักษณะคล้ายสถูปแบบสาญจีที่พระเจ้าอโศกมหาราชสร้างไว้ในอินเดีย เมื่อพุทธศตวรรษที่ ๓ – ๔  และมีการพบจารึกภาษา ปัลลวะ บาลี สันสกฤต และภาษามอญ ที่บริเวณพระปฐมเจดีย์และบริเวณใกล้เคียง พบจารึกภาษามอญอักษรปัลลวะ บันทึกเรื่องการสร้างพระพุทธรูป เสาสิงห์ วิหาร และแนวต้นมะพร้าวเป็นอาณาเขตพระอารามที่วัดโพธิ์สร้างจังหวัดนครปฐม อายุราว พ.ศ. ๑๒๐๐ (ปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑ์พระปฐมเจดีย์) และพบจารึกมอญที่ลำพูนอายุราว พ.ศ. ๑๖๒๘ (ปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ หริภุญชัย จังหวัดลำพูน)

สำหรับเมืองอู่ทองนั้นตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของแม่น้ำจรเข้สามพันโบราณเป็นสาขาของแม่น้ำท่าจีนซึ่งสายน้ำเกิดเปลี่ยนเส้นทางเดิน ด้วยปรากฏมีเนินดินและคูเมืองโบราณเป็นรูปวงรีกว้างประมาณ ๑ กิโลเมตร ยาวประมาณ ๒ กิโลเมตร มีป้อมปราการก่อด้วยศิลาแลง มีการพบโบราณวัตถุอายุสมัย พ.ศ. ๖๐๐ – ๑,๖๐๐ อยู่จำนวนมาก