อาณาจักรจามปา (จัมปา)

พุทธศตวรรษที่ ๗ – ๑๙

                อาณาจักรจามปาหรือจัมปาแห่งนี้ ตั้งขึ้นเมื่อพุทธศตวรรษที่ ๗ อยู่ทางตอนใต้ของอาณ่าจักรจีนหรือบริเวณตอนกลางของเวียดนาม และอยู่ทางภาคเหนือของอาณาจักรฟูนัน ในปัจจุบันที่เป็นเมืองเว้ เมืองกวังนัม เมืองถัวเถียน เมืองผันรัง และเมืองญาตรังของเวียดนาม เนื่องจากในสมัยก่อนดินแดนดังกล่าวนั้น เป็นพื้นที่ห่างไกลจากเมืองจีน จึงมาสภาพทุรกันดารและป่าเถื่อน และเป็นเหตุหนึ่งที่ทำให้อาณาจกัรจีนไม่สามารถปราบปรามและครอบครองดินแดนส่วนนี้ได้

ชนชาติจามปานี้สืบเชื้อสายมาจากชนชาติ หลินยี่ (Lin-yi) พวกจามเป็นชาวทะเลมีความสามารถในการเดินเรือ ต่อมาราว พ.ศ. ๙๘๙ กองทัพจีนได้ยกทัพเข้ามาทำสงครามได้เผาทำลายเมืองหลวงของพวกจามลงได้

เมื่อพุทธศตวรรษมที่ ๑๐ ชาวจีนชื่อม้าตวนลิน (Ma Tuan-Lin) ได้เขียนบันทึกเกี่ยวกับชาวหลินยี่หรือชาวจามไว้ว่า “ชาวเมืองสร้างผนังบ้านเรือนด้วยอิฐเผาแล้วฉาบปูน หญิงหรือชายมีผ้าฝ้ายผืนเดียวห่อหุ้มร่างกาย ชอบเจาะหูเพื่อห้อยห่วงเล็กๆ ผู้ดีสวมรองเท้าหนังพวกไพร่เดินเท้าเปล่า พระราชาทรงสวมพระมาละทรงสูง ทรงช้าง ล้อมรอบด้วยบริพารถือธงและกลดกลั้น”

พวกจามปานี้เดิมนับถือพุทธศาสนา ต่อมาเมื่อมีพวกมลายูข้ามทะเลเข้าไปเผยแพร่ศาสนาอิสลาม พวกจามปาจำนวนมากจึงหันไปนับถือศาสนาอิสลาม ด้วยเหตุนี้คนไทยจึงเรียกพวกจามปานี้ว่า แขกจาม

                ในพุทธศตวรรษที่ ๑๗ นั้น อาณาจักรจามปาได้ถูกกองของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๒ กษัตริย์ขอมโจมตี และต่อมาในพ.ศ.๑๘๕๖ พ่อขุนรามคำแหงแคว้นสุโขทัยได้ให้กองทัพสยามยกทัพเข้าโจมตี และ พ.ศ. ๒๐๑๔ อาณาจักรจามปาได้ถูกกษัติรย์ราชวงศ์เลของเวียดนามยกกองทัพเข้าตียึดราชธานีคือ เมืองวิชัย (เมืองบิญดิ่ญ) ได้ การทำสงครามกับเวียดนามครั้งนี้ชาวจามเสียชีวิต ๖๐,๐๐๐ คน และถูกจับเป็นเชลยอีก ๓๐,๐๐๐ คน จึงทำให้อาณาจักรจามปาสิ้นสูญความเป็นชาติไป โดยถูกญวนครอบครอง และชาวจามปาบางส่วนได้พากันอพยพหนีเข้ามาในอาณาจักรสยาม เข้ามารับราชการเป็นทหารอาณาจาม (ปา) ในกองทัพสยามสมัยกรุงศรีอยุธยา ทหารอาสาจาม (ปา) นี้บทบาทในการรบหลายครั้ง ส่วนใหญ่มีหน้าที่รับผิดชอบด้านเรือทะเล โดยรับหน้าที่เป็นพนักงานกำปั่นหลวงมาตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชจนถึงสมัยรัชกาลที่ ๕ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

ปัจจุบันคนไทยเชื้อสายจาม (ปา) ที่นับถือศาสนาอิสลามนั้นยังเหลืออยู่ที่ ชุมชนบ้านครัว (ริมคลองแสนแสบ เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ)