มนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์สมัยโลหะ

(Metel  Age)  อายุ  ๕,๐๐๐ -๓,๐๐๐  ปี

                มนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์สมัยโลหะนั้น  เป็นสมัยที่มนุษย์รู้จักนำเอาแร่ธาตุโลหะขึ้นมาจากดินและสกัดจากหินมาถลุงหลอมใช้  เช่น  เหล็ก  ทองแดง  รู้จักที่นำโลหะหลายชนิดมาหลอมรวมกันด้วยความร้อนจนเกิดเป็นโลหะชนิดใหม่ที่มีคุณสมบัติที่ดีกว่าเดิม คือ  สำริด  (หรือสัมฤทธิ์)  ซึ่งเป็นโลหะผสมของทองแดง  ๘๕%  กับดีบุก  ๑๕%  และอาจมีตะกั่วปนแทรกเข้าไปในบางครั้ง

คุณสมบัติของสำริดนั้นทำให้มนุษย์สามารถนำมาหลอมหรือทุบตีเป็นเครื่องมือสำริดได้ดีกว่า  เหล็กที่ใช้อยู่เดิม  เครื่องมือสำริดจึงมีรูปลักษณะแตกต่างกัน  เช่น  ขวานทำเป็นป้องสำหรับใส่ด้าม  หอก  กำไล  เบ็ด  ใบหอก  ถ้วยหรือขัน  และกลองมโหระทึก  ที่มีการสร้างตัวกบซ้อนกันและทำลวดลายบนตัวกลอง  ถือเป็นโลหะสำคัญที่ใบใช้สร้างเครื่องมือเครื่องใช้สำหรับบุคคลสำคัญของชุมชนซึ่งจะพบว่ามีการทำลวดลายกำไร

เครื่องประดับสำริด  เช่น  แหวน  ลูกกระพรวน  ตุ้มหู  เป็นต้น

ส่วนเครื่องมือที่ทำจากเหล็กนั้นนิยมใช้อยู่โดยการถลุงแร่เหล็กแล้วนำมาทำเป็นเครื่องมือเครื่องใช้โดยตรง  เช่น  ใบหอก  ดาบ  มีด  ขวาน  ซึ่งมีคุณสมบัติแข็งแกร่งกว่าสำริด  เหมาะสำหรับใช้งานล่าสัตว์มากกว่า

มนุษย์สมัยโลหะนิยมการฝังศพ  โดยให้หันหัวไปทางทิศเหนือนอนหงายเหยียดตรงรู้จักขุดหลุมสร้างบ้านใต้ถุนสูง  มีหลักแหล่งที่อยู่ค่อนข้างถาวรไม่เดินทางร่อนเร่เหมือนมนุษย์สมัยเครื่องมือหิน  รู้จักเก็บเมล็ดพันธุ์  สำหรับเพาะปลูกข้าวและปลูกฝ้ายในที่ลุ่ม  รู้จักการทอผ้า  การหล่อสำริด  การทำลูกปัดจากหินเป็นเครื่องประดับ  ทำเครื่องปั้นมีลวดลายเขียนสีสำหรับใช้ในพิธีฝังศพ  รู้จักเลี้ยงสัตว์สำหรับใช้งานและไว้เป็นอาหาร

                แหล่งที่เป็นถิ่นฐานของมนุษย์สมัยใช้เครื่องมือโลหะในแผ่นดินไทยนั้นพบว่ามีอยู่หลายแห่ง  ได้แก่  แหล่งโบราณคดีในจังหวัดกาญจนบุรีพบโครงกระดูกของมนุษย์ที่มีอาวุธ  กลองสำริด  เครื่องประดับที่ทำด้วยสำริด  และพบโลงศพที่ขุดต้นไม้ให้เป็นรูปเรือ  อยู่ในถ้ำองบะ  อำเภอศรีสวัสดิ์  และบ้านดอนตาเพชร  อำเภอพนมทวน  (อายุราว  ๔,๐๐๐  ปี)

·        จังหวัดลพบุรีนั้นพบแหล่งถลุงเหล็กและทองแดงโบราณหลือขนาดใหญ่  ที่บ้านโคกเจริญ  บ้าน

ท่าแค  บ้านเนินป่าหวาย  โนนหมากลา  นิลกำแหง  เขาวงพระจันทร์  บ้านถลังเหล็ก  บ้านตีลัง  และที่อ่างเก็บน้ำพิบูลสงคราม  ซึ่งอยู่ในบริเวณศูนย์การทหารปืนใหญ่ลพบุรี    

·        จังหวัดอุดรธานีพบโครงกระดูก  ภาชนะดินเผาลายเขียนสี  เครื่องใช้ทำด้วยสำริดและเหล็ก  ที่บ้านเชียง  อำเภอหนองหาน  จังหวัดอุดรธานี  โดยได้พบที่ฝังศพใต้ถุนบ้านหรือบริเวณเดียวกับบ้านมีภาชนะลายเขียนสีและเตรื่องมือเครื่องใช้ทำด้วยสำริดและเหล็ก  อยู่ในที่ฝังศพ  พบกระดูกสัตว์ต่างๆ  กว่า  ๖๐  พันธุ์  เช่น  ปลา  กบ  เต่า  หอย  วัว  ควาย  เสือและเก้ง  เป็นต้น

·        จังหวัดสกลนคร  พบกำไร  หัวลูกศร  ขวานและกระดึงสำริดที่บ้านดอนธงชัย และบ้านพันนา  อำเภอสว่างแดนดิน

·        จังหวัดหนองคาย  พบแหล่งแร่ทองแดงที่ภูโล้น  ริมแม่น้ำโขง  อำเภอสังคม

·        จังหวัดมุกดาหารพบกลองมโหระทึกสำริด  อายุราว  ๒,๐๐๐ ปี  ที่บ้านดอนตาล

·        อำเภอดอนตาล  จังหวัดขอนแก่นพบดครงกระดูกมนุษย์  จำนวน  ๒๑๗  โครงและเครื่องประดับเครื่องใช้ทำจากสำริดผสทดีบุก  เช่น  กำไร  ตุ้มหู  ขวานมีบ้อง และเบ้าหลอมสำริด  ทำจากหินทราย  อายุราว 

     ๔,๕๐๐  ปี  ที่โนนนกทา  ตำบลบ้านโคก  อำเภอภูเวียง  (มีแหล่งทำสำริดโบราณ  อายุราว  ๕,๐๐๐  ปี)

·        จังหวัดเชียงใหม่  พบที่  ถ้ำงวงช้าง  อำเภอเชียงดาว

·        จังหวัดราชบุรีพบที่บ้านโคกพลับ  ตำบลโพธิ์หัก  อำเภอบางแพ

·        จังหวัดน่าน  พบเครื่องมือรูปพร้าทำด้วยสำริด

·        จังหวัดเลยพบขวานสำริด และจังหวัดอุบลราชธานีพบกลองมโหระทึกสำริดที่บ้านชีทวน  เป็นต้น

บริเวณประเทศใกล้เคียงกับดินแดนสุวรรณภูมินั้นได้มีการสำรวจพบเครื่องใช้สำริดที่ชุมชนดองซอน  ในแคว้น  ตังเกี๋ย  ประเทศเวียดนาม  เรียกว่า  วัฒนธรรมของดองซอน  พบที่บริเวณทุ่งไหหินในประเทศลาว  และพบในแคว้นเปรัก  ของประเทศมาเลเซีย  ทำให้เชื่อว่า  วัฒนธรรมการใช้เครื่องมือสำริดนั้น  ได้มีการเดินทางติดต่อกันระหว่างดินแดนต่างๆดังกล่าวมาก่อน

สำหรับแหล่งโบราณคดีที่เชื่อว่า  น่าจะเป็นชุมทางการติดต่อของมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ที่มีการใช้เครื่องมือเหล็กต่อเนื่องมาในถึงพุทธศตวรรษที่  ๑๘-๑๙  นั้นก็คือ  บริเวณริมแม่น้ำแควน้อย  ที่กาญจนบุรี  เมืองสิงห์  และเมืองลพบุรี