ผู้เขียน : dooasia
เมื่อ : 25 ก.ค 55.
เปิดอ่าน : 3857 ครั้ง


แบ่งปัน

 
 
 
 



ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ


พิธีกรรมที่มีการกล่าวขวัญกันอย่างกว้างขวางและวิพากษ์วิจารณ์กันไปมากมาย ถึงความสยดสยองของการกินเลือดและเนื้อควายสดๆ ของร่างทรงปู่แสะ กล่าวกันว่าเป็นพิธีที่ชาว ต.แม่เหียะ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ สืบทอดกันมาหลายร้อยปี โดยพิธีบวงสรวงปู่แสะ ย่าแสะ หรือประเพณีเลี้ยงดงนั้น จะจัดขึ้นในวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 7 ของทุกปี

 

ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ

 

ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ

 

ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ

 

ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ

 

ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ

 

ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ

 

โดยพิธีกรรมเริ่มขึ้นที่ศาลปู่และย่าแสะ ที่เชิงเขาวัดดอยคำ เพื่ออัญเชิญพระบฏหรือภาพเขียนพระพุทธเจ้าและดวงวิญญาณปู่แสะย่าแสะผ่านร่าง ทรงที่เรียกว่า "ม้าขี่" ไปยังสถานที่จัดพิธีเลี้ยงดง บริเวณป่าเชิงเขาทางทิศตะวันออกของวัดพระธาตุดอยคำ 
 
 
เมื่อเริ่มพิธี ปู่อาจารย์หรือตั้งเข้าคือคนประกอบพิธีจะทำพิธีอัญเชิญผีปู่แสะย่าแสะก่อน อื่น ๆ โดยมีใจความว่าขอเชิญผีปู่แสะย่าแสะเปนเค้า ( อ่าน “ เป๋นเก๊า ” ) คือเป็นประธานของผีทั้งหลาย พร้อมทั้งผีลูกหลานเสนาอำมาตย์ทั้งปวงมารับเครื่องสังเวย และขอให้ผีทั้งหลายช่วยกันดูแลรักษาบ้านเมืองให้อยู่เป็นสุข จากนั้นผีปู่แสะย่าแสะจะเข้าทรงม้าขี่หรือคนทรงก็จะแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าที่ จัดไว้แล้วอวยชัยให้พรต่าง ๆ ต่อจากนั้นผีในร่างทางก็จะไปหยิบอาหารจากกระทงในปราสาททั้ง 12 มากินอย่างละเล็กละน้อยพร้อมทั้งดื่มสุราที่จัดไว้ให้ จากนั้นก็ไปนั่งบนหนังควายและโยกหัวควายไปมา พร้อมกับนำเอาเนื้อสดที่แขวนไว้ที่หอเคี้ยวกันไปด้วย เมื่อเคี้ยวกินเนื้อและดื่มสุราแล้ว ม้าขี่ก็จะนำเอาท่อนไม้มาทำที่แคะฟันแสดงว่าอิ่มหนำสำราญแล้ว และท้ายสุด ม้าขี่จะล้มลงนอนกับพื้นสักครู่หนึ่ง เมื่อผีลาทรงแล้วก็ลุกขึ้นมามีอาการเป็นปกติ
 
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
ปราสาท 12 หลัง
 
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
 
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
ทักทายลูกหลาน
 
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
 
 
ภายหลังการนำเอาพิธีกรรม ทางพุทธศาสนาเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย โดยมีการทำบุญเลี้ยงพระก่อนการทำพิธีสังเวยและในช่วงที่พระสงฆ์สวดอยู่นั้น ก็เชิญเอาพระบฎหรือแผ่นผ้าที่วาดรูปพระพุทธเจ้ามาแขวนให้แกว่งไกวไปมา เพื่อแสดงว่าพระพุทธเจ้ายังดำรงพระชนม์ชีพอยู่ เมื่อม้าขี่ไปถึงก็จะใช้ไม้ตีที่พระบฎนั้น เป็นที่ว่าพยายามทำร้ายพระพุทธเจ้าและตอนท้ายก็ยอมรับพุทธานุภาพ
 
 
ประเำพณีเลี้ยงผีดง
หีบใส่พระบฎ
 
ประเำพณีเลี้ยงผีดง
พระสงฆ์กำลังทำพิธี
 
ประเำพณีเลี้ยงผีดง
พระบฎแกว่งไปมาแสดงว่าพระพุทธศาสนายังคงอยู่
 
ประเำพณีเลี้ยงผีดง
 
 
ประเำพณีเลี้ยงผีดง
 
 
การเลี้ยงผีโรงจะจัด เลี้ยงเฉพาะบ้านที่มีโรงเรือนผีปู่ย่าตายาย ( โรงเรือนจะสร้างเป็นแบบบ้านหลังเล็ก ๆ มีเสาสี่เสามีชานยื่นออกมาเล็กน้อย มีบันได 3 ขั้น มุงหลังคาด้วยสังกะสีหรือจะมุ่งด้วยหญ้าคาก็ได้ ) มักจะทำพิธีเลี้ยง 3 ปีต่อครั้ง (1 ครั้ง ) เครื่อเลี้ยงหรือเครื่องเซ่นในพิธี มีดังนี้มีผ้าม่าน ช้าง ม้า มีดดาบ เรือ ดอกบัว ขนมเครื่อง กระยาสารท หัวหมู บายศรี 1 คู่ น้ำมะพร้าวอ่อน หมูช่วง ใบตอง 3 ยอด เหล้าขาว หมี่ผัด 3 จาน กล้วยสีนวล กล้วยน้ำว้า อย่างละ 3 หวี มันหมู ( ใช้ข้าวเหนียวนึ่งโขลกกับงายัดเป็นตัวหมูยัดไส้ด้วยน้ำอ้อยโขลก ) เมี่ยงมอญ ขนมมอญ ( ขนมสบัดงา ) ลูกโทนดอกไม้มอญ พะโล้ ไก่ต้มยำ ขนมเปี๊ยะแผ่นใหญ่ หมูเผ็ด หมูหวาน ไก่เผ็ด ไก่หวาน ไข่แผ่น กระทงเล็ก ๆ สำหรับใส่เครื่องเซ่น ขันข้าง ซึ่งประกอบด้วยเหล้า ข้าวสาร ใส่กระทงธูป 1 ซอง เงิน 30 บาท ขันสำหรับทรง 4 คน ต่อจากนั้นก็นำของทั้งหมดวางบนโต๊ะหน้าโรงเรือน แล้วคนทรงจะเริ่มทำพิธีอันเชิญวิญญาณผีโรง ผีปู่ย่าผีเจ้าผีนาย และผีจากที่อื่น ๆ มาเข้าร่างทรง เมื่อผีมาเข้าร่างทรงแล้วก็จะเข้าไปกินของต่าง ๆ ที่จัดเตรียมไว้จนอิ่นก็จะออกจากร่างทรง คนทรงก็จะทรงผีอื่นต่อไปเช่นนี้เรื่อย ๆ จนกว่าจะหมด ผีบางร่างที่เข้าคนทรงแล้วเกิดสนุกก็จะลุกขึ้นเต้นหรือมาร้องรำทำเพลงตาม ประสาผี แต่บางร่างจะมากินเฉย ๆ แล้วก็เอาไป เมื่อเสร็จจากการทำพิธีทรงร่างแล้ว จะมีการทำพิธีล่าน้ำ ( ลา ) โดยเอาของเซ่นต่าง ๆ ที่เหลือบนโต๊ะไปวางที่ยอดใบตองที่เตรียมไว้ซึ่งวางไว้ข้างล่าง จากนั้นคนทรงจะเต้นไปรอบ ๆ ของที่วางไว้ 3 รอบแล้วเอาของพวกเครื่องใช้ขึ้นวางบนโรงเป็นอันเสร็จพิธี 
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
 
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
 
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
 
 
ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
กำลังจะเสร็จพิธีครับ
 
 
 
เรื่องราวของปู่แสะ ย่าแสะนั้น เล่าสืบต่อกันมาว่า ปู่แสะย่าแสะคือยักษ์ 2 ตนที่อยู่ในตำนาน เป็นยักษ์นิสัยดุร้าย ชอบกินเนื้อคนและสัตว์เป็นอาหาร เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จโปรดสัตว์ ทราบความเข้าจึงห้ามยักษ์สองตนไม่ให้กินคน ยักษ์จึงต่อรองขอกินสัตว์หูยาวแทนและเมื่อละเว้นการฆ่าคนได้ พระพุทธเจ้าจึงให้ยักษ์ 2 ตน เป็นผู้ดูแลรักษาดอยคำและดอยสุเทพให้ผู้คนที่อยู่อาศัยอยู่บนดอยนั้นอยู่ เย็นเป็นสุข ต่อมาในสมัยของพระเมกุฏิ เจ้าเมืองเชียงใหม่ ชาวบ้านได้รับความเดือดร้อนทุกข์เข็ญอย่างมาก จึงเชื่อกันว่าเพราะเจ้าเมืองไม่มีการทำพิธีเซ่นไหว้ปู่แสะ ย่าแสะ กระทั่งในสมัยของเจ้าแก้วนวรัฐ ผู้ครองเมืองเชียงใหม่องค์สุดท้าย ในราวปี พ.ศ.2452-2482 จึงได้มีการฟื้นฟูประเพณีเลี้ยงดงหรือ พิธีบวงสรวงปู่แสะย่าแสะ ขึ้นอีกครั้งทำให้บ้านเมืองมีความเจริญ และปฏิบัติสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน พิธีดังกล่าว จะใช้เครื่องเซ่นไหว้ คือ ควายรุ่น เขาเพียงหู กีบเท้าสีน้ำผึ้ง กล่าวคือยังไม่เคยลงไถคราดดิน มาชำแหละเอาเครื่องในออกและนำตัวมานอนแผ่ไว้ในคอก โดยพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์จะเริ่มขึ้นเมื่อดึงผ้าพระบฏหรือภาพวาดพระ พุทธเจ้าที่มีอายุกว่าร้อยปีขึ้นสู่ต้นไม้และแกว่งไปมา ทั้งนี้มาจากตำนานที่เล่าไว้ว่า พระพุทธเจ้าเคยตรัสไว้กับยักษ์ปู่แสะย่าแสะว่า ตราบใดที่เราตถาคตยังเคลื่อนไหวอยู่ ห้ามยักษ์นั้นกินเนื้อมนุษย์และทำร้ายมนุษย์ จากนั้นเมื่อปู่แสะลงร่างทรง ร่างทรงปู่แสะก็จะลงมากินเนื้อควายสดๆ และดื่มเลือดควายอย่างเอร็ดอร่อย พร้อมเดินไปรอบๆ เนื้อตัวเปรอะเปื้อนไปด้วยคราบเลือดและเศษเนื้อควาย นอกจากนี้ยังพูดคุยเสียงดังด้วยภาษาพื้นเมือง ซึ่งใจความว่า มนุษย์พวกนั้น ที่มันอยู่ที่นี่ แล้วเอาที่ไปขายกิน มันจงพินาศฉิบหาย กูจะไปกินมัน นอกจากนั้นร่างทรงปู่แสะยังสั่งสอนเตือนสติชาวบ้านให้ประกอบแต่กรรมดีและ รู้จักรักและหวงแหนผืนป่า
ไม่ใช่ว่าบ้านเราเป็นบ้านป่าเมืองเถื่อนหรอกนะครับ แต่หัวใจของพิธีก็เพื่อให้ผู้มาร่วมพิธีกรรมและทุกคนประกอบแต่กรรม ดี และรู้สึกสำนึกรักษ์ป่าและผืนแผ่นดินที่อยู่อาศัยครับ
 
 

แผนที่เดินทางมาร่วมประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ

ประเพณีเลี้ยงผีดง ปู่แสะย่าแสะ
คลิกที่ภาพเพื่อขยายให้ใหญ่ขึ้น

คนเยอะมากครับ
สื่อมวลชนที่มาร่วมถ่ายภาพ


"นิมมานเหมินทร์" ย่านช้อปสุดชิคประจำเมืองเชียงใหม่
หนึ่งในสถานที่ยอดนิยมประจำจังหวัดเชียงใหม่
28 พ.ย 56 02.39 น. เปิดดู 1260
บ้านสวนกาแฟในป่าธรรมชาติ Baan Suan Kafe'
บ้านสวนกาแฟ เชียงใหม่ ร้านกาแฟในสวนล้อมรอบด้วยธรรมชาติ  กลางป่าต้นไม้ใหญ่
14 ก.ย 56 03.03 น. เปิดดู 1763
Siam Insect-Zoo & Museum สวนสัตว์แมลงสยาม และพิพิธภัณฑ์
Siam Insect-Zoo & Museum เป็นชื่อเรียกของสถานที่ท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ที่ได้รวบรวมพันธุ์แมลงต่างๆ
11 ก.พ 56 09.33 น. เปิดดู 1404
เที่ยวอุทยานแห่งชาติ ออบหลวง เชียงใหม่
7 ธ.ค 55 02.53 น. เปิดดู 1338
แอบอิงธรรมชาติออบขาน
อากาศดีๆ แบบนี้หาสถานที่เที่ยวผักผ่อนหย่อนใจในจังหวัดเชียงใหม่ได้ไม่ยากเลย
7 ธ.ค 55 02.08 น. เปิดดู 1333
เดินเล่นที่อุทยานหลวงราชพฤกษ์
ใครที่มาเที่ยวเชียงใหม่ช่วงนี้  ตอนเย็นๆ
6 ธ.ค 55 15.20 น. เปิดดู 1215
โปรโมชั่นจองโรงแรม

ภูเก็ต

921 โรงแรม

พัทยา

510 โรงแรม

กรุงเทพ

963 โรงแรม

เชียงใหม่

447 โรงแรม

กระบี่

296 โรงแรม